arabia - III część pakietu edukacyjnego

III część pakietu edukacyjnego

Katarzyna Górak-Sosnowska

czwartek, 26/11/2009

Pomimo wspólnej nazwy, państwa Globalnego Południa od dawna nie stanowią grupy jednorodnej. W zróżnicowany sposób reagują na wyzwania, które niesie ze sobą globalizacja i gospodarka światowa. Niektóre potrafią się włączyć w globalny nurt, wykorzystując przewagę konkurencyjną – zasoby siły roboczej czy surowców naturalnych.

Inne poszukują dla siebie miejsca, rozbudowując na miarę swoich możliwości infrastrukturę i zasoby ludzkie, aby przynajmniej utrzymać się na dotychczasowej pozycji; jeszcze inne ogarnięte są klęskami naturalnymi lub konfliktami, które przesłaniają im dalekosiężną perspektywę, sprowadzając funkcjonowanie do przyziemnego tu i teraz. Różnice te są aż nader widoczne – czy to na mapie konfliktów na świecie, czy wielości otrzymywanej pomocy humanitarnej i rozwojowej czy wreszcie stopniu realizacji poszczególnych Milenijnych Celów Rozwoju – jednak często się nad nimi nie zastanawiamy. Bez trudu możemy bowiem wskazać na przykłady potwierdzające to, że Globalne Południe jest biedne, niewykształcone i niestabilne politycznie; bez szans i perspektyw. Inwestycje państw Zatoki Perskiej, bardzo dobrze rozwinięty sektor IT w Indiach czy ponad dwa biliony USD rezerw walutowych Chin, zdają się stanowić wyjątek potwierdzający regułę.

Celem książki jest ukazanie wyzwań rozwojowych państw Azji i Afryki z całą ich różnorodnością dróg i uwarunkowań. Omówiliśmy w niej pięć regionów z obu kontynentów: Azję-Pacyfik (Chiny), Azję Południową (Indie), Bliski Wschód i Północną Afrykę, region Sahelu oraz Afrykę Subsaharyjską. Dobór regionów nawiązuje do programu szkolnego, bowiem te właśnie regiony znalazły się w Podstawie programowej nauczania[1].

W publikacji przyjęliśmy kryterium problemowe – wybierając najbardziej istotne wyzwania rozwoju, wspólne dla większości regionów Azji i Afryki. Każde z wyzwań zostało nakreślone dosyć szeroko, gdyż priorytety i problemy rozwojowe różnią się między poszczególnymi regionami. Na przykład, Chiny zapewniają dzieciom uniwersalny dostęp do szkół podstawowych, podczas gdy w państwach Afryki Subsaharyjskiej występują „białe lata” – szkoły są zamykane ze względu na brak środków. Poszczególne regiony również nie są homogeniczne, a wyzwania rozwojowe dotykają je w różnym stopniu. W regionie Bliskiego Wschodu i Północnej Afryki występują susze, powodzie, burze piaskowe i trzęsienia ziemi, w regionie Sahelu można wskazać na państwa należące do światowej czołówki eksporterów orzeszków ziemnych czy bawełny, a zarazem na kraje, które nie są w stanie wyżywić swojej ludności. Problemy rozwojowe podzielono na trzy kategorie:

Związane z podstawowymi potrzebami człowieka, stanowiące punkt wyjścia dla jakichkolwiek rozważań dotyczących jego rozwoju: ubóstwo i nierówności społeczne (rozdział 1), zdrowie i higiena (rozdział 2)
Dotyczące otoczenia, czyli określające warunki funkcjonowania jednostek i społeczeństw: środowisko przyrodnicze i jego ochorna (rozdział 3), konflikty społeczne (rozdział 4)
Wyznaczające indywidualne możliwości rozwoju, a zatem określające możliwości pełnego funkcjonowania w życiu społecznym oraz samorealizacji: wyzwania edukacji (rozdział 5), rynek pracy i migracje (rozdział 6), rola i pozycja kobiet (rozdział 7)

Kategorie te nie wyczerpują wszystkich problemów związanych z rozwojem w państwach Azji i Afryki (z innych wyzwań należy wymienić np. good governance, prawa mniejszości, wolności obywatelskie i prawa polityczne, zadłużenie, etc.), pozwalają jednak na całościowe ukazanie wyzwań, które stoją przez regionami oraz ich mieszkańcami. Co więcej, zagadnienia te pojawiają się także w międzynarodowych raportach i wskaźnikach. Każdy rozdział (poza 4) nawiązuje do Milenijnych Celów Rozwoju, a ponadto trzy (1, 2, 5) do składowych wskaźnika rozwoju społecznego (HDI – Human Development Index).

Większość omówionych zagadnień podejmowana jest w Podstawie programowej nauczania. Azja Południowa omówiona jest przez pryzmat kontrastów społecznych, Bliski Wschód – w kontekście ropy naftowej i konfliktów zbrojnych, natomiast Afryka Subsaharyjska ukazana jest przez pryzmat chorób zakaźnych[2]. Książka poszerza tę perspektywę, ukazując te problemy w innych regionach Azji i Afryki. W ten sposób możliwe jest porównanie. Należy jednak czynić je z ostrożnością, gdyż bardzo łatwo o pochopne wnioski i wartościowanie poszczególnych kultur.

Ze względu na dydaktyczny charakter publikacji, każdy podrozdział jest zakończony przykładowymi pytaniami i kwestiami do dyskusji. Niektóre odwołują się bezpośrednio do tekstu, inne zachęcają uczniów do samodzielnego poszukiwania i pogłębiania wiedzy. Każdy rozdział wieńczy lista dodatkowej literatury, z której można uzyskać więcej informacji. Propozycją wykorzystania innych materiałów na zajęciach są także odnośniki do filmów i literatury pięknej, w których poruszane są omawiane w rozdziałach zagadnienia. W ostatnich latach na język polski przełożono wiele dzieł autorów azjatyckich i afrykańskich, które opisują tamtejsze realia i rzeczywistość społeczną. Dzięki temu wątki dotyczące rozwoju w państwach Azji Afryki można wpleść na inne przedmioty – język polski czy WOK. Z kolei filmy coraz liczniej pojawiają się w telewizji, kinach i wypożyczalniach kaset. Często są to produkcje realizowane w językach zachodnich – mogą być zatem wykorzystywane na lekcjach języków obcych, angielskiego, francuskiego i niemieckiego. Informacje w ramkach, znajdujące się między podpunktami stanowią egzemplifikacje poruszanych zagadnień i przygotowane są w taki sposób, aby można było je wykorzystać do pracy z grupą.

Przygotowując tę publikację, kierowaliśmy się trzema priorytetami. Po pierwsze, chcieliśmy stworzyć kompendium wiedzy na temat współczesnych realiów społecznych i gospodarczych wybranych regionów Azji i Afryki. Po drugie, staraliśmy się uwzględnić w niej zainteresowanie nauczycieli różnych przedmiotów – obok geografii, czy WOS, także nauk humanistycznych. Trzecim priorytetem było stworzenie podstaw dydaktycznych, umożliwiających wykorzystanie materiału na zajęciach. Jeżeli książka nasza okaże się pomocna w poszerzaniu wiedzy na temat społeczeństw Azji i Afryki, będziemy mogli uznać, że priorytety te zostały zrealizowane.

* * *

Publikacja ma pięciu autorów. Każdy z nich przygotował fragmenty dotyczące regionu, w którym się specjalizuje, a które składają się na poszczególne rozdziały. Aleksander Kobyłka napisał fragmenty dotyczące Chin, Urszula Markowska-Manista jest autorką części rozdziałów poświęconych Afryce Subsaharyjskiej, Agnieszka Rybaczyk zajęła się państwami Sahelu, a Małgorzata Grącik-Zajączkowska – Indiami. Bliski Wschód i Północną Afrykę opracowała Katarzyna Górak-Sosnowska, która jest także redaktorem niniejszej publikacji.

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie
Rozdział 1: Ubóstwo i nierówności społeczne
Rozdział 2: Zdrowie i higiena
Rozdział 3: Środowisko przyrodnicze i jego ochrona
Rozdział 4: Konflikty społeczne
Rozdział 5: Wyzwania edukacji
Rozdział 6: Rynek pracy i migracje
Rozdział 7: Rola i pozycja kobiet
Noty o autorach
Spis tabel
Spis wykresów
Spis ramek

K. Górak-Sosnowska (red.), M. Grącik-Zajączkowska, A. Kobyłka, U. Markowska-Manista, A. Rybaczyk, W stronę rozwoju. Drogi Azji i Afryki, Ibidem, Łódź 2009, s. 184.

* * *

Recenzja: prof. Piotr Jachowicz, prof. Jolanta Sierakowska-Dyndo

Projekt okładki: Wiktor Dyndo

Przypominamy, że nauczyciele szkół ponadpodstaowych już teraz mogą zamawiać bezpłatnie Pakiet wysyłając email na adres Ten adres e-mail jest chroniony przed spamerami, musisz mieć włączony Javascript by go zobaczyć wpisując w tytuł 'Oblicza Orientu.

***

Projekt jest współfinansowany w ramach programu polskiej pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2009 r.

Publikacja wyraża wyłącznie poglądy autorów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

[1] Jest tam również Azja Południowo-Wschodnia, jednak zrealizowała ona większość Milenijnych Celów Rozwoju, a zatem w kontekście wyzwań rozwojowych wydaje się mniej istotna.

[2] Geografia III, punkt 10.

Komentarze

Dodaj nowy

Szukaj