arabia - Sprawozdanie z sesji: Święta w chrześcijaństwie i islamie

Sprawozdanie z sesji: Święta w chrześcijaństwie i islamie

Aldona Maria Piwko

poniedziałek, 16/11/2009

Rada Wspólna Katolików i Muzułmanów oraz Papieski Wydział Teologiczny sekcja Bobolanum, przy pomocy białostockiej gminy muzułmańskiej oraz Centrum Dialogu Kultur i Religii, zorganizowali 14 listopada 2009 roku w Warszawie sesję zatytułowaną „Święta w chrześcijaństwie i islamie”. Wydarzenie to wpisane zostało w ramy ogólnoeuropejskiego Tygodnia Spotkań Muzułmańsko-Chrześcijańskich.

Zgromadzonych w Auli Wielkiej Bobolanum przywitał Rektor ks. Zbigniew Kubacki SJ, który nawiązał do spotkania przedstawicieli różnych religii w Asyżu 27 października 1986 roku. „Dialog międzyreligijny winien prowadzić do pokoju, a także do miłości Boga Jedynego oraz miłości bliźniego. Temat sesji „Święta w chrześcijaństwie i islamie” pozwala lepiej zrozumieć obie religie i ich przedstawicieli. Celem dzieła dialogu jest wzajemne poznawanie siebie i swoich tradycji” mówił ks. Zbigniew Kubacki SJ.

Współprzewodniczący ze strony katolickiej Rady Wspólnej Katolików i Muzułmanów ks. Adam Wąs SVD we wstępie spotkania krótko przypomniał historię Rady i jej znaczenie w życiu Kościoła w Polsce. Zaprosił również wszystkich zainteresowanych tematyką muzułmańską oraz problemem dialogu międzyreligijnego na obchody X Dnia Islamu w Kościele katolickim.

Sesję podzielono na trzy części: naukową, modlitewną oraz wspólny posiłek.

Pierwszy wykład, zatytułowany „Znaczenie religijne świąt w chrześcijaństwie” wygłosił o. Wacław Oszajca SJ, dziennikarz, publicysta, poeta, wykładowca akademicki. Prelegent podkreślił niezwykle istotne znaczenie świętowania w tradycji chrześcijańskiej. W swojej najgłębszej naturze człowiek jest stworzeniem, które nie tylko pracuje ale także potrzebuje czasu na modlitwę i świętowanie. Niewątpliwie największym świętem chrześcijańskim jest Wielkanoc, czyli Pascha upamiętniająca zmartwychwstanie Chrystusa. Obchody tego święta rozpoczynają się w Wielki Czwartek. Wówczas wspominane jest wyjście narodu Izraela z niewoli egipskiej, a także ustanowienie sakramentów Eucharystii i Kapłaństwa. Chrześcijanie celebrują te wydarzenia podwójnie: we wspólnocie Kościoła oraz w domu z rodziną. Ołtarz i stół domowy wzajemnie się uzupełniają, a także łączą zgromadzonych dookoła ludzi.

Natomiast Wielki Piątek jest świętowaniem życia, które nigdy się nie kończy, bowiem jednym z imion Boga jest życie. Podczas liturgii Wielkiej Soboty do świątyni chrześcijańskiej wracają wszystkie żywioły: ogień, woda, ziemia i powietrze, czego wyrazem są pokarmy. Wigilia Paschalna jest zatem celebracją liturgii kosmicznej. Podziw nad wszelkim stworzeniem najlepiej oddają słowa: „Jakie to wszystko piękne”. Wreszcie Niedziela Wielkanocna jest świętowaniem teraźniejszości, dnia obecnego.

Podsumowując świętowanie Tajemnicy Paschalnej łączy trzy wymiary: w Wielki Czwartek wspominana jest przeszłość, a więc to co już się dokonało. W liturgii Wielkiego Piątku zwracamy się ku przyszłości, ku temu co czeka człowieka. Zaś Noc Paschalna podkreśla znaczenie teraźniejszości.

Drugim istotnym świętem chrześcijańskim jest Boże Narodzenie. Jezus przychodzi z wnętrza ziemi, ze środka materii do ludzi. Narodzenie Pańskie przygotowuje nas do obchodów Wielkanocy. Obchodzone 6 stycznia Objawienie Pańskie jest świętem ukazania światu Jezusa. Bóg posyła swojego Syna do wszystkich ludzi, zarówno gorliwych i wierzących, jak i do pogan. Dzień ten może być świętem wszystkich ludzi zaangażowanych w dialog międzyreligijny.

Szczególną rolę w chrześcijaństwie zajmuje Maryja. W kalendarzu liturgicznym Kościoła obchodzone są różne święta, w których centrum stoi Boża Rodzicielka, jednak centralną uroczystością poświęconą Maryi jest Wniebowzięcie.

Następny wykład „Znaczenie religijne świąt w islamie” wygłosiła Halima Szahidewicz, przedstawicielka Tatarów Polskich, obecnie pełniąca funkcję przewodniczącej muzułmańskiej gminy wyznaniowej w Białymstoku. Dla muzułmanów podobnie jak dla chrześcijan świętowanie jest czasem szczególnym. Czas świąteczny charakteryzuje wzmożona modlitwa i ukierunkowanie swoich myśli oraz czynów na Boga oraz możliwość spotkania się z rodziną, przyjaciółmi, a także ze znajomymi. Święta muzułmańskie są „ruchome”, ponieważ islam opiera się na kalendarzu księżycowym, który jest o jedenaście dni krótszy od kalendarza słonecznego. Muzułmanie posiadają również narzędzia do modlitwy, do których zaliczyć można: tasbih oraz chamaił. Tasbih jest muzułmańskim sznurem modlitewnym, składającym się z 33 koralików lub z trzech części po 33 koraliki. Służy on do wymawiania 99 pięknych imion Allaha. Natomiast chamaił oznacza w dosłownym tłumaczeniu: „to, co się nosi przy sobie” i jest określeniem księgi modlitw muzułmańskich, spisanych w języku arabskim, rodzajem książeczki do nabożeństwa.

Islam posiada dwa główne święta: Id al-Fitr oraz Id al-Adha. Tradycja muzułmańska uczy, że zesłanie Koranu nastąpiło w miesiącu Ramadan. Dlatego miesiąc ten jest czasem postu i wytężonej modlitwy. Ponadto podczas postu w sposób szczególny otaczani są opieką ubodzy. Muzułmański post polega na powstrzymaniu się od jedzenia i picia oraz innych przyjemności cielesnych od wschodu do zachodu słońca. Dlatego wieczorem rodziny spotykają się na wspólnej modlitwie i uroczystej kolacji ramadanowej, zwanej iftar. Dzień, w którym zostaje zakończony miesięczny post, nazywany jest Id al-Fitr, w Polsce często używane jest tureckie określenie Ramadan Bajram, oznaczające przerwanie postu. Święto to jest radosnym dziękczynieniem Bogu za wytrwanie w poście i dobre przeżycie świętego czasu Ramadanu, w którym zostały przebaczone grzechy.

Największym świętem muzułmańskim jest święto ofiar – Id al-Adha, a także Kurban Bajram. Obchodzone jest na pamiątkę ofiarowania Ismaila przez Abrahama i jego posłuszeństwo wobec Boga. Święto Id al-Adha przypada w czasie pielgrzymki do Mekki i trwa cztery dni. Pielgrzymi w ofierze składają różne zwierzęta, które następnie są wysyłane do ubogich na całym świecie, jako dar miłosierdzia.

Oprócz dwóch głównych świąt, muzułmanie celebrują pojedyncze dni, o znaczeniu religijnym, do których można zaliczyć: Dzień Aszura będący dniem postu nieobowiązkowego oraz Miełłud, w którym obchodzone są urodziny Proroka.

Święta są czasem nie tylko duchowym, ale również czasem doczesnej przyjemności dla człowieka. Owa świąteczna przyjemność dla ciała najlepiej wyraża się w tradycjach kulinarnych. Dżanneta Bogdanowicz właścicielka gospodarstwa agroturystycznego Tatarska Jurta, specjalizującego się w kultywowaniu i promowaniu tatarszczyzny w Polsce opowiedziała o muzułmańskich tradycjach kulinarnych. Z jadłospisu tatarsko-muzułmańskiego wykluczone zostało mięso wieprzowe.

Kuchnia tatarska jest tłusta i bardzo ostra. Zaś podstawowymi produktami używanymi w kuchni współczesnych muzułmanów polskich jest mięso wołowe, drób oraz mąka. Jadłospis składa się z kołdunów, pierekaczewników i trybuszików. Jednak najbardziej znaną potrawą tatarską jest pilaw z mięsem baranim, do którego podawane są świeże warzywa. Dieta muzułmanów polskich oparta jest na dużych ilościach mąki, z której przygotowuje się różnego rodzaju kluski, kołduny oraz ciasta. Na specjalne okazje przygotowywane są również bielusz i pierekaczewniki. Podobnie jak w innych kuchniach świata, tak również w jadłospisie Tatarów nie mogło zabraknąć smakołyków, wśród których na szczególną uwagę zasługują: dżajma oraz halwa. Do posiłków podawana jest woda lub woda z miodem, ewentualnie sok z cytryny do smaku. Natomiast do deserów podawana jest kawa parzona „po turecku” z bardzo dużą ilością cukru, jak również herbatę, którą pija się w wielkich ilościach.

Jako ostatni w części naukowej referat pt. „Świąteczne obyczaje i potrawy wśród chrześcijan w Polsce” wygłosił ks. Stanisław Grodź SVD, adiunkt Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Polską tradycją świąteczną jest Wigilia Bożego Narodzenia. Właśnie na jej przykładzie ks. Stanisław Grodź omówił obyczajowość katolików w Rzeczpospolitej. W dniu poprzedzającym Narodzenie Pańskie ludność praktykowała różne zachowania. Przestrzegano aby nie wszczynać kłótni, a wszelkie prace kończono przed zmierzchem. Z kolei na odświętnie przygotowanym stole najpierw stawiano opłatek, dopiero później inne potrawy. Do kolacji zasiąść powinna parzysta liczba osób po ukazaniu się pierwszej gwiazdy na niebie. Pozostawiano również jedno wolne miejsce przy stole dla niespodziewanego gościa. Uroczystą kolację rozpoczynano od łamania się opłatkiem i składania sobie życzeń. Zwyczaj ten jest nawiązaniem do starochrześcijańskiego obrzędu łamania się chlebem - uczty miłości.

Wigilia jako wieczerza postna zapoczątkowana została w Polsce w XVIII wieku. Jej jadłospis jest uzależniony od regionu, ale zawsze zawiera następujące składniki: zupę (barszcz czerwony, grzybową, grochową, rybną), rybę, kapustę, grzyby, mak, kompot z suszonych owoców, pierniki, owoce. Podobnie liczba potraw wigilijnych jest różna w zależności od tradycji danego regionu Polski. Niektórzy uważają, że powinno być ich 12, ponieważ tylu było apostołów, inni, że liczba powinna być nieparzysta. W historii 5-7 potraw znajdowało się na stole chłopskim, 7-9 na dworskim, zaś 11-13 u zamożnej części społeczeństwa.

Po zakończeniu wieczerzy zebrani wspólnie śpiewali kolędy, a następnie udawali się na uroczystą mszę święta, celebrowaną o północy, zwaną Pasterką. Obdarowywanie się upominkami w tym dniu jest tradycją dosyć młodą, bowiem w Polsce zapoczątkowana została w połowie XIX wieku. Ponadto w pierwszy dzień świąt świętowano i starano się nic nie robić (wyjątek stanowił konieczny obrządek zwierząt w gospodarstwie), nie składano także wizyt, ani nie urządzano chrzcin i wesel. Natomiast drugiego dnia świąt w niektórych rejonach Polski dokonywano święcenia zboża, zaś młodzi udawali się na tzw. podłazy, czyli zaloty lub świąteczne wizyty.

Po wysłuchaniu przygotowanych referatów ks. Zbigniew Kubacki SJ zaprosił wszystkich zgromadzonych do modlitwy w duchu Asyżu. Zebrani byli obok siebie i wsłuchiwali się w modlitwę drugiej religii. Jako pierwsi Dobrego Boga chwalili muzułmanie, pod przewodnictwem muftiego Tomasza Miśkiewicza, następnie Modlitwę Pańską zainicjował ks. bp Tadeusz Pikus. Na zakończenie ks. bp Tadeusz Pikus skierował jeszcze kilka słów do zebranych. Przypomniał, że modlitwa to dialog z Bogiem. Zaś do Boga zbliża nas miłość, którą okazujemy bliźnim, ponieważ miłość do Boga zawsze i nierozerwalnie łączy się z miłością do człowieka. Bóg, który jest święty, uczy człowieka jak dążyć do świętości. Słowami ks. Jana Twardowskiego „Serce to za mało, aby kochać” zakończył ks. bp Tadeusz Pikus część konferencyjną spotkania.

Wszyscy zebrani zostali zaproszeni do sali Emaus na poczęstunek, przygotowany przez Dżannetę Bogdanowicz oraz panie z zespołu „Śląsk”. Można było spróbować tradycyjnych potraw świątecznych tatarskich oraz chrześcijańskich.

Komentarze

Dodaj nowy

Szukaj