Strona Główna arrow Iranica arrow Krótko o irańskiej ghahwe-chane
Krótko o irańskiej ghahwe-chane Drukuj
Monika J. Nawracka   
piątek, 09/11/2007

Jednym z ważniejszych elementów współczesnego krajobrazu kulturowgo Iranu jest, szczycąca się długą tradycją, ghahwe-chāne (dosł. dom kawy czyli w jakimś sensie odpowiednik zachodniej kawiarni). Było to dawniej, i jest dziś, tradycyjne miejsce zgromadzeń, kontaktów społecznych osób z określonych grup zawodowych, pochodzących z jednej dzielnicy, miasta czy też wsi. Zazwyczaj ważne dla danej społeczności zagadnienia a także sprawy osobiste, omawiano właśnie w ghahwe-chāne, w których również obwieszczano nowinki polityczne i słuchano opowiadaczy Szāhnāme[1], prezentowano i sprzedawano obrazy. Do dziś ghahwe-chāne pozostaje przestrzenią, w której spotykają się osoby wywodzące się z miasta i wsi.



Tutaj też odgrywano fragmenty ta'zije (rodzaj przedstawień liturgicznych), palono fajki wodne, pito herbatę, rozmawiano, przekazywano sobie wiadomości czy po prostu plotkowano, a także: rozwiązywano spory czy słuchano radia. Zazwyczaj w ghahwe-chāne pojawiało się pierwsze radio w okolicy, podobnie jak telewizory.
Ghahwe-chāne były domeną mężczyzn, z czasem straciły pierwotne funkcje oraz przypisane jej cechy, ponieważ pojawiały się kawiarnie (kāfe, kāfeteriā, teriā), a także restauracje, które nabierały cech podobnych miejsc na Zachodzie, a z czasem zaczęły odwiedzać je także kobiety.
Współcześnie ghahwe-chāne pozornie ustąpiła miejsca lokalom wzorowanym na zachodnich, w rzeczywistości jednak – jak pokazuje Mohseni – utrzymała swoją pozycję w zmieniony sposób. Ma mniej klientów, a w dodatku odwiedzana jest zazwyczaj przez osoby z klasy niższej – jak wskazują na to moje obserwacje, są to głównie mężczyźni. Pozostaje przestrzenią, w której omawia się zagadnienia zawodowe.
Po rewolucji islamskiej odżyły tradycyjne formy, do jakich należała także idea ghahwe-chāne. Nawet ze wzrostem liczby nowocześniejszych kawiarni, w ghahwe-chāne opowiadano Szāhnāme. Jest ona nadal miejscem, w którym zbierają się przedstawiciele klasy niższej, a zwłaszcza robotnicy i pracownicy sezonowi, a także wieśniacy pozostający bez pracy szczególnie na koniec jesieni i w zimie (Mohseni 1379, s. 339-341). Jak zaznacza Madanipour, dla nowych emigrantów ghahwe-chāne jest również punktem, w którym zawierają znajomości i nawiązują kontakty (1381, s. 148).
Obecnie funkcjonują obok siebie kawiarnie w stylu zachodnim, do których mogą uczęszczać wszyscy – kobiety i mężczyźni, oraz lokalne i osiedlowe ghahwe-chāne zdominowane przez mężczyzn.

Literatura:
Madanipour A., 1381 (2002) Tehrān; zohur-e jek kalānszahr, Teheran. Mohseni M., 1379 (2000) Barresi-je āgāhihā, negareszhā wa raftārhā-je edżtemā'i wa farhangi dar Tehrān, Teheran.



1] Dosł. Księga królewska, literackie arcydzieło i powód do dumy Irańczyków, utwór spisany przez Ferdousiego (X/XI). Dzieło to opiera się na podaniach, legendach, mitach. Opiewa dzieje Irańczyków od czasów najdawniejszych do podboju arabskiego, gloryfikuje dawnych władców. Rolę Szāhnāme porównuje się do kulturotwórczej roli eposów Homera. Jest to dzieło współcześnie czytane, przytaczane i analizowane.

fot. M.N.
Komentarze
Dodaj nowy Szukaj
Napisz komentarz
Nick:
E-mail:
 
Strona www:
Tytuł:
UBBCode:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img] 
 
:angry::0:confused::cheer:B):evil::silly::dry::lol::kiss::D:pinch::(:shock::X:side::):P:unsure::woohoo:
:huh::whistle:;):s:!::?::idea::arrow:
Proszę wpisać kod antyspamowy widoczny na obrazku.

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."

 
 
 

Komentowane

CC logo pp logo
© 2004 - 2012 Arabia.pl MSZ - Departament Współpracy Rozwojowej