arabia - Książka: Irak na początku XXI wieku

Książka: Irak na początku XXI wieku

Marek M. Dziekan

wtorek, 19/06/2007

Książka Arkadiusza Płaczka i Katarzyny Stefanek, dwojga młodych badaczy, absolwentów Uniwersytetu Łódzkiego, pt. Irak na początku XXI wieku, to monografia składająca się z dwóch odrębnych i jednocześnie uzupełniających się części, omawiających dwa aspekty sytuacji politycznej Iraku na progu obecnego stulecia.

Problematyka ta jest niezwykle istotna zarówno dla Iraku, jak i dla polityki międzynarodowej, odkąd kraj ten, wbrew własnej woli i wbrew znacznej części opinii światowej, stał się osią wydarzeń globalnych na początku bieżącego wieku.

Część I, autorstwa A. Płaczka, zatytułowana Syria, Arabia Saudyjska, Kuwejt i Jordania wobec wojny w Iraku w 2003 roku, przedstawia sytuację w Iraku w kontekście całego arabskiego Bliskiego Wschodu. Autor wskazuje na główne linie rozwojowe stosunków Iraku z jego sąsiadami oraz przedstawia ich ewolucję. Co ważne, sprawy te zostały omówione w koniecznym kontekście historycznym, który jest bezwzględnie konieczny dla zrozumienia pewnych posunięć władz poszczególnych państw arabskich sąsiadujących z Irakiem. Wyjątkowo interesujące są rozważania Autora zawarte w rozdziale V, w którym A. Płaczek próbuje odpowiedzieć na pytania dotyczące przyszłości Iraku i całego regionu w rzeczonym kontekście międzynarodowym.

Autorką części II książki, pt. Amerykańskie plany odbudowy instytucjonalnej Iraku i próby ich realizacji 2003-2005, jest K. Stefanek. W kontekście do części I przedmiotem analizy jest tu sytuacja wewnętrzna Iraku po upadku Saddama Husajna. Autorka szczegółowo analizuje problem planów instytucjonalnej odbudowy państwa irackiego po rujnującej je inwazji amerykańskiej. Amerykanie, jako główny i oficjalny okupant Iraku, zobowiązani są do odbudowy kraju, do którego upadku doprowadzili. Stefanek omawia próby takich działań przede wszystkim ze strony CPA. Analiza ta poprzedzona jest bardzo interesującym wprowadzeniem, w którym zostały zanalizowane uwarunkowania takich działań. Uwzględnione zostały zarówno czynniki wewnętrzne – niezwykle urozmaicone i odgrywające chyba rolę decydującą, jak i zewnętrzne, których rola jest znacznie mniejsza.

Książka oddawana do rąk Czytelników to niezwykle solidne studium kwestii irackiej na początku XXI wieku, które może pomóc w zrozumieniu specyfiki tego kraju na terenie Bliskiego Wschodu, może także wskazać pewne kierunki polityki międzynarodowej, które powinny ulec zmianie, aby ostatecznie zwyciężyło dobro narodu i państwa irackiego, nie zaś dobro okupanta. Tym bardziej, że obiecana „jutrzenka wolności i demokracji” w umęczonej Mezopotamii jakoś nie chce nastać…

SPIS TREŚCI

WYKAZ SKRÓTÓW
SŁOWO WSTĘPNE

CZĘŚĆ I: ARKADIUSZ PŁACZEK Syria, Arabia Saudyjska, Kuwejt i Jordania wobec wojny w Iraku w 2003 roku

WSTĘP
ROZDZIAŁ I Stosunki syryjsko-irackie w okresie wojny w Iraku w 2003 roku
1.1. Relacje syryjsko-irackie w II połowie XX wieku
1.2. Ocieplenie stosunków syryjsko-irackich
1.3. Rezolucja RB ONZ nr 1441
1.4. Polityczne inicjatywy podejmowane przed wybuchem wojny
1.5. Wybuch wojny
1.6. Partnerstwo regionalne
1.7. Destabilizacja sytuacji wewnętrznej
1.8. Stosunki Syrii z nowymi irackimi władzami

ROZDZIAŁ II Stosunki saudyjsko-irackie w okresie wojny w Iraku w 2003 roku
2.1. Blok antyhaszymidzki
2.2. Wojna iracko-irańska
2.3. II wojna w Zatoce Perskiej (Arabskiej)
2.4. Sytuacja gospodarcza Arabii Saudyjskiej w latach 90 XX wieku
2.5. III wojna w Zatoce
2.5.1. Poprawa relacji saudyjsko-irackich
2.5.2. Saudyjskie stanowisko wobec amerykańskich nacisków w przededniu wojny
2.5.3. Operacja „Iracka Wolność”
2.5.4. Ewakuacja amerykańskich wojsk z terytorium Arabii Saudyjskiej

ROZDZIAŁ III Stosunki kuwejcko-irackie w obliczu wojny w Iraku w 2003 roku
3.1. Granice państw
3.2. Niepodległość Kuwejtu
3.3. II wojna w Zatoce
3.4. Bezpieczeństwo narodowe Kuwejtu
3.4.1. Rada Współpracy Arabskich Państw Zatoki (Perskiej)
3.5. Bezpieczeństwo militarne państwa
3.6. Próba ustalenia granicy kuwejcko-irackiej w 1993 roku
3.7. Stosunki kuwejcko-irackie na przełomie stuleci
3.8. Operacja „Pustynny Lis”
3.9. Deklaracja Bejrucka
3.10. Operacja „Iracka Wolność”
3.11. Inicjatywy regionalne

ROZDZIAŁ IV Stosunki jordańsko-irackie w obliczu wojny w Iraku w 2003 roku
4.1. Współpraca jordańsko-iracka po II wojnie światowej
4.2. II wojna w Zatoce Perskiej (Arabskiej)
4.3. Gospodarcze skutki wojny wyzwoleńczej o Kuwejt
4.4. Relacje jordańsko-irackie w latach 90. XX wieku
4.5. Zmiana polityki króla Abd Allaha wobec Iraku
4.6. Operacja „Iracka Wolność”
4.6.1. Wpływ wojny w 2003 roku na gospodarkę Jordanii
4.7. Partnerstwo regionalne

ROZDZIAŁ V Strategie rozwoju sytuacji politycznej w Iraku
5.1. Dezintegracja państwa
5.2. Utrzymanie jedności państwowej
5.3. Odnowienie pozycji regionalnej
5.4. Punkt widzenia Syrii
5.4.1. Dezintegracja państwa
5.4.2. Utrzymanie jedności państwowej
5.4.3. Odnowienie pozycji regionalnej
5.5. Punkt widzenia Arabii Saudyjskiej
5.5.1. Dezintegracja państwa
5.5.2. Utrzymanie jedności państwowej
5.5.3. Odnowienie pozycji regionalnej
5.6. Punkt widzenia Kuwejtu
5.6.1. Dezintegracja państwa
5.6.2 Utrzymanie jedności państwowej
5.6.3. Odnowienie pozycji regionalnej
5.7. Punkt widzenia Jordanii
5.7.1. Dezintegracja państwa
5.7.2. Utrzymanie jedności państwowej
5.7.3. Odnowienie regionalnej pozycji

ZAKOŃCZENIE
BIBLIOGRAFIA

CZĘŚĆ II: KATARZYNA STEFANEK Amerykańskie plany instytucjonalnej odbudowy Iraku i próby ich realizacji (2003-2005)

WSTĘP

ROZDZIAŁ I Uwarunkowania odbudowy Iraku
1.1. Czynniki wewnętrzne
1.1.1. Struktura religijno-etniczna
1.1.2. Kolonializm
1.1.3. Stosunek do zasobów ropy naftowej
1.1.4. Rządy autorytarne i ich wpływ na społeczeństwo
1.1.5. Przemoc jako instrument polityki
1.1.6. Kurdowie i szyici po 1991 roku
1.1.7. Trybalizm
1.1.8. Islam i przywódcy religijni a polityka
1.1.9. Brak silnej rodzimej opozycji
1.1.10. Nastroje społeczne w Iraku
1.2. Czynniki zewnętrzne
Podsumowanie

ROZDZIAŁ II Amerykańskie plany instytucjonalnej odbudowy Iraku
2.1. Teoretyczne alternatywy
2.2. Plany ataku na Irak
2.3. Zmiany w administracji Busha
2.4. Plany amerykańskie
2.4.1. Douglas J. Feith, Post-war Panning
2.4.2. Komunikaty prasowe Białego Domu
2.5. Przyczyny braku oficjalnego planu
2.6. Skutki braku oficjalnego planu

ROZDZIAŁ III Amerykańskie próby instytucjonalnej odbudowy Iraku
po zakończeniu działań wojennych
3.1. Jay M. Garner
3.2. L. Paul Bremer
3.3. CPA
3.3.1. Sposób powołania
3.3.2. Struktura organizacyjna
3.3.3. Data powstania
3.3.4. Instytucja ustanawiająca
3.3.5. Rola ONZ
3.3.6. Status
3.3.7. Zadania i cele CPA
3.4. Rada Zarządzająca
3.4.1. Sposób wyłonienia
3.4.2. Kryteria wyboru
3.4.3. Skład
3.4.4. Byli emigranci iraccy w Radzie
3.4.5. Reprezentatywność
3.4.6. Prerogatywy Rady i jej miejsce w strukturze władzy
3.5. Przywrócenie ministerstw
3.6. Porozumienie z 15 listopada 2003 roku
3.6.1. Treść
3.6.2. Krytyczna analiza treści i skutków
3.7. Tymczasowe Prawo Administracyjne
3.7.1. Nazwa
3.7.2. Zapisy
3.7.3. Znaczenie