Czy to jako islamski ruch oporu, partia polityczna, czy też ugrupowanie związane z palestyńskimi wewnętrznymi konfliktami zbrojnymi, palestyński Harakat al-Mukawama al-Islamijja - znany pod akronimem Hamas – przez lata odgrywał kluczową rolę w nadawaniu konfliktowi bliskowschodniemu kierunku i dynamiki.

W związku z tym wpływem Hamas wciąż trafia na pierwsze strony gazet. Równocześnie – przynajmniej w Niemczech – niewiele napisano o celach i ideologii tej organizacji. Joseph Croitoru, historyk i dziennikarz, który urodził się w Hajfie i mieszka w Niemczech wypełnił tę lukę książką „Hamas: Der Islamische Kampf um Palästina”.  

W rezultacie powstała rzetelna i skrupulatnie ugruntowana w faktach publikacja encyklopedyczna, która dostarcza obszernych i szczegółowych informacji potrzebnych nie tylko do lepszego zrozumienia Hamasu, lecz również konfliktu bliskowschodniego i „bliskowschodniego procesu pokojowego.”

Historia Hamasu według Croitoru jest zdominowana przez dwa główne przesłanie. Jedno to fakt, że rozwój Hamasu jest porównywalny z rozwojem Bractwa Muzułmańskiego założonego przez Hassana al-Bannę w Egipcie w 1928 roku; Hamas nie tylko podążał podobną drogą ideologiczną, lecz również zastosował wiele ze strategii i struktur.

Druga wiadomość, to ocena autora, że w przyszłości Hamas raczej nie będzie miał pozytywnego wpływu na pokój w targanym kryzysem regionie. W związku z tym, historia Hamasu to również historia bliskowschodniego procesu pokojowego, który dotychczas nie odniósł sukcesu, mimo różnych desperackich inicjatyw pokojowych.

Rozwój Hamasu

Croitoru zachowuje się tutaj tak, jak można się spodziewać w przypadku historyka, zabierając czytelników na przepełnioną informacjami i czasami zabawną podróż po historii konfliktu bliskowschodniego.

Zaczynając od założenia Bractwa Muzułmańskiego w Egipcie i jego zaangażowania w sytuację w Palestynie, autor opisuje długą historię źródeł pochodzenia Hamasu i informuje czytelników o jego poprzednikach oraz zmianach politycznych, które doprowadziły do założenia tej organizacji w 1988 roku przez szejcha Jassina.

W tracie opisu Croitoru zadaje pytania, informuje czytelników o naukowych dysputach oraz przedstawia głównych bohaterów wraz z krótkimi notkami biograficznymi.

Croitoru żywo opisuje walkę o władzę pomiędzy sekularystycznym OWP i islamistami, na początku w ramach palestyńskiego oporu, a potem – wraz z powstaniem autonomicznych terytoriów palestyńskich – w ramach politycznej jednostki jaką jest „Palestyna.”

Walka pomiędzy dwoma rywalami

Na tym tle Croitoru tłumaczy historię konfliktu bliskowschodniego w tamtych latach wynikłą ze sprzecznych strategii i reakcji na nie dwóch rywalizujących ze sobą palestyńskich ruchów oporu.

Croitoru przypisuje tutaj szczególne znaczenie oddzieleniu jednego ugrupowania od drugiego, strategicznej funkcji terroru (którą autor opisuje faktycznie jako brutalną konkurencję pomiędzy islamistami a sekularystyczymi organizacjami terrorystycznymi) oraz stały wysiłek mający na celu pokonania rywala.

Ponadto analizie są poddane różnorodne struktury i siatki Hamasu oraz jego podstawowe przesłanie ideologiczne, zawsze z perspektywy rywalizacji pomiędzy nim a OWP.

Szczególnie fascynującym aspektem jest opis Croitoru ideologicznej wymiany ciosów pomiędzy OWP a Hamasem, na przykład poprzez wykorzystanie ulotek, które dokumentują rozwój ideologiczny Hamasu oraz informują czytelnika na co składa się islamska retoryka i jaka jest funkcja historiografii oraz tworzenia mitu.

Wszystko to jest zajmująco opowiedziane i – jak można oczekiwać od historyka - dobrze udokumentowane. Szczególnie warto zwrócić uwagę na różnorodność źródeł cytowanych przez Croitoru i wpływających na jego badania.

Odzwierciedla to zarówno różnorodność językowa (niemiecki, angielski, francuski, arabski i hebrajski) jak i typ źródeł (drugorzędna literatura, pisma ideologiczne, pamflety, Internet).

Żołnierze Hamasu

Mimo wszystko czytelnik może nie docenić książki Josepha Croitoru z powodu następujących zastrzeżeń i błędów: po pierwsze, autor nie odpowiada na naprawdę główne i palące pytanie, "kim" tak naprawdę jest Hamas. Dowiadujemy się bardzo dużo przydatnych rzeczy o pochodzeniu i ideologii Hamasu, różnorodnej działalności i strategii islamistycznej organizacji oraz jej przywódcach. Mimo to, socjologiczny profil przeciętnych jej członków oraz zwolenników, innymi słowy, wszystkich tych, którzy głosowali na Hamas, składają się na tę organizację i nadają jej kształt poza gronem przywódców, jest zupełnie pominięty.

Co więcej, przez długi czas książka ogranicza się do „historii opartej na zdarzeniach", choć dobrze prowadzonej z powodu dobrego jej skonstruowania.

W trakcie opisu zdarzenia są niezmiennie interpretowane jako wynik działalności strategicznej racjonalnie myślących ludzi, co przede wszystkim należy zakwestionować z socjologicznego punktu widzenia – i bez wątpienia jest to rezultat podstawowej decyzji autora, by napisać historię (a w tym przypadku historię Hamasu) z perspektywy „ponad.”

Uzupełniające spojrzenie na sprawy – to znaczy „z dołu” – na pewno byłoby korzystne w tym przypadku.

© Qantara.de 2007

Tłumaczenie na podstawie przekładu z języka niemieckiego na angielski autorstwa Isabel Cole

Joseph Croitoru Hamas. Der islamische Kampf um Palästina, C.H. Beck 2007, 254 stron.

Komentarze

Dodaj nowy Szukaj

Napisz komentarz
Nick:
E-mail:	nie powiadamiajpowiadom
Strona www:
Tytuł:
UBBCode:	-kolor-jasnoniebieskiczarnyniebieskifuksjaszaryzielonyjasnozielonybordowygranatowyoliwkowyfioletowyczerwonysrebrnyturkusowybiałyżółty -rozmiar-malutkimałyśrednidużyogromny
	Proszę wpisać kod antyspamowy widoczny na obrazku.

Powered by !JoomlaComment 3.26

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."