arabia - Recenzja: Dzieciństwo w haremie

Recenzja: Dzieciństwo w haremie

Monika Przechodzka

wtorek, 08/05/2007

Świat marokańskiego haremu widziany oczyma kilkuletniej dziewczynki. Ciepła, napisana barwnym językiem opowieść, burząca ciągle żywy mit o dworskich przybytkach rozkoszy, gdzie wśród licznych żon i kochanek zmęczony władca daje ujście swym żądzom. Mernissi zadaje kłam stereotypowi, pokazując w swej książce, że to tak jednostronnie rozumiane przez kulturę Zachodu miejsce, niesłusznie sprowadzone zostało wyłącznie do roli znanej z literatury i wyeksponowanej przez historię.

Dla niej harem to przede wszystkim dom rodzinny nie odbiegający od innych, spokojna, nieomal sielska egzystencja kobiet i dzieci, z ich codziennymi obowiązkami, zakazami, rozrywkami, drobnymi intrygami, mającymi na celu obejście ograniczeń wynikających nie z zacofania, lecz względów bezpieczeństwa i chęci poszanowania tradycji. Gdyby nie wielokrotnie podkreślana tęsknota za wolnością, tajemniczym i rzadko dostępnym „światem za murami”, przedstawiona rzeczywistość nosiłaby znamiona idealnej. Nie bez znaczenia pozostaje również styl pisarski, za sprawą którego można poczuć marokańskie smaki i zapachy, doświadczyć miękkości haremowych dywanów i niesamowitej atmosfery miejsca, które już nie istnieje.

„Dzieciństwo w haremie” ma także drugi, ideologiczny wymiar. Ukazuje, że harem to nie tylko mieszkanie kobiet, którego granicę wyznacza strzegący bramy portier, ale również sposób myślenia i postrzegania świata. Dualizm męskości i kobiecości wyraża się w poglądach bohaterów. Reprezentowana przez Lallę Mani, seniorkę rodu, tradycja została przeciwstawiona heroizmowi baśniowych postaci (Szeherezada), ówczesnych gwiazd (libańska piosenkarka Asmahan), a także samych mieszkanek haremu, które idąc za ich przykładem nie wahają się marzyć i wyrażać krytyki kulturowych przeżytków. Tu budzi się świadomość, że obie płcie winny być sobie równe nie tylko pod względem tak ważnym jak dostęp do nauki i osiągnięć kultury, ale nawet prozaicznej możliwości spacerowania tymi samymi ulicami. Harem jest zatem polem walki o własną tożsamość, niezależność i równouprawnienie.

Wychowana w haremie Mernissi, obecnie socjolog, pracownik naukowy Uniwersytetu w Rabacie, udowodniła swoją postawą, jak przenieść dziecięce, podsycane przez żeńską część rodziny, marzenia o wolności na grunt rzeczywisty. Pokazała również, że mur między haremem a światem zewnętrznym może runąć wyłącznie dzięki przemianom dokonującym się w ludzkim umyśle.

Fatima Mernissi, „Dzieciństwo w haremie”, Bertelsmann Media, Warszawa 2001

Komentarze

Dodaj nowy

Szukaj