arabia - Recenzja: Walczący Islam w Azji Centralnej

Recenzja: Walczący Islam w Azji Centralnej

Anna Cieślewska

wtorek, 13/03/2007

Upadek Związku Radzieckiego oraz powstanie nowych państw na terenie Azji Centralnej wywołały falę wydarzeń będących konsekwencją oraz kontynuacją procesów związanych z transformacją. Ewolucja nowo powstałych organizmów państwowych pociągnęła za sobą szereg przemian o charakterze politycznym, ekonomicznym oraz społecznym. Jednym z zagadnień, które wyłoniły się w wyniku tego procesu, jest miejsce islamu w społeczeństwach byłych radzieckich republik Azji Centralnej.

Książka profesora antropologii kulturowej Stanisława Zapaśnika, od wielu lat prowadzącego badania kultur Azji Centralnej, jest analizą zjawisk związanych z islamem w tym regionie. Publikacja jest wynikiem wieloletnich badań akademickich oraz terenowych nad istotą tej religii oraz społeczno-politycznym podłożem ruchów islamskich w poradzieckiej części Azji Centralnej.

Wokół islamu w Azji Centralnej powstało wiele mitów i nieścisłości. Jedni postrzegają ten region jako wylęgarnię fundamentalizmu, często kojarzonego błędnie ze zjawiskiem terroryzmu, inni postrzegają każdą aktywność odwołującą się w swym programie do wartości religijnych jako działanie zagrażające stabilności tamtejszych systemów państwowych.

Praca różni się zasadniczo od wielu innych opracowań dotyczących powyższego tematu ze względu na kompleksowe oraz niestereotypowe podejście do islamu. Pierwszą część książki stanowi rys o charakterze historyczno-kulturowym, wprowadzający czytelnika w istotę islamu w kontekście kultur regionu, przy jednoczesnej analizie specyfiki myślenia właściwego dla tamtejszych społeczeństw. Kolejno następuje omówienie zjawisk zaistniałych w trakcie formowania się opozycji politycznej w nowo powstałych państwach. Autor rozważa szczegółowo podłoże konfliktów regionalnych, a także politykę Zachodu w szczególności USA w relacji do poszczególnych państw regionu. Dalsza część pracy poświęcona jest roli ugrupowań klasyfikowanych jako fundamentalistyczne jak np. Islamski Ruch Uzbekistanu – organizacja o mało znanej strukturze, wokół której na Zachodzie narosło wiele mitów. Na szczególną uwagę zasługuje część dotycząca bardzo specyficznego ugrupowania, jakim jest Hizb ut-Tahrir, którego hasłem przewodnim jest ustanowienie ponadnarodowego kalifatu opartego na szari’acie. Cel ten organizacja chce osiągnąć na drodze pokojowej, jakkolwiek jej członkowie prześladowani są przez oficjalne władze, a jej działalność jest promowana jako terrorystyczna. Omówienie natury tej organizacji jest o tyle unikatowe, że opiera się na badaniach terenowych, a informacje zebrane w opracowaniu są wynikiem kilkuletniej pracy analitycznej. Podsumowaniem opracowania są rozważania dotyczące zdefiniowania istoty fundamentalizmu islamskiego w kontekście przemian polityczno-społecznych w Azji Centralnej.

Opracowanie "Walczący Islam w Azji Centralnej. Problem społecznej genezy zjawiska" jest godne polecenia wszystkim osobom, które interesują się tym regionem oraz zjawiskami związanymi z miejscem islamu we współczesnym świecie.

Komentarze

Dodaj nowy

Szukaj