Siedem tygodni temu dowiedzieliśmy się o aresztowaniu wybitnego irańskiego intelektualisty – Ramina Dżahanbeglu. Został zatrzymany pod zarzutem szpiegostwa i osadzony w przeznaczonym dla więźniów politycznych teherańskim więzieniu Evin. Nie wiadomo, co się z nim teraz dzieje.

Prace dr Ramina Dżahanbeglu (trans. ang. Jahanbegloo) dotyczą przede wszystkim filozofii politycznej, zagadnień non-violence, tolerancji i dialogu międzykulturowego. Pośród jego publikacji znajduje się fascynujący artykuł „Globalizacja i dialog międzykulturowy” [Globalization and Dialogue of Cultures]. Artykuł ten przeczytać można w dziale Articles na prywatnej stronie intelektualisty http://iranproject.info/ która, na szczęście, będąc na serwerze kanadyjskim nie została usunięta przez irańską cenzurę. 

Profesor John Gray z London School of Economics po atakach z 11 września ogłosił, że „Zakończyła się era globalizacji”[1]. Nagle okazało się, że wraz z „kurczeniem się świata”, znoszeniem barier i coraz większą wzajemną (choć ta wzajemność bywa dyskusyjna) zależnością pomiędzy państwami, nasze bezpieczeństwo wcale się nie wzmaga. Wzmaga się natomiast dysproporcja pomiędzy działaniami mającymi zapewnić to bezpieczeństwo, a działaniami gwarantującymi utrzymanie swobód obywatelskich. Szczególnie w krajach Trzeciego Świata wzmagają się opresje, dla których pretekstem stają się cynicznie wykorzystywane zabiegi na rzecz światowego bezpieczeństwa i walki z terroryzmem. Zatem bezpieczeństwo poprzez przemoc, przemoc przeciwko przemocy... Globalizacja na poziomie politycznym kojarzy się dzisiaj z przemocą. Ale czy na poziomie kulturowym nie jest inaczej? „Zderzenie cywilizacji” wyraźnie zakładała konflikt, nieuniknioną konfrontację pomiędzy poszczególnymi cywilizacjami, których zasięg równocześnie wyznacza granice tego konfliktu. I według teorii „zderzenia” jest to konflikt na tle kulturowym. A tam, gdzie jest konflikt nie ma miejsca na dialog. Ta dość specyficzna teoria po 11 września zaczęła cieszyć się szczególnym powodzeniem. 

Na szczęście są też inne teorie, jedną z nich Ramin Dżahanbeglu przedstawia nam w swoim artykule. Cywilizacje-monolity, tak jak postrzega je Samuel Huntington, nie muszą się „zderzać”, tak jak i wcale nie muszą być tymi jednorodnymi, skonfliktowanymi monolitycznymi blokami. Różnice mogą stanowić źródło ich wzajemnego uzupełniania się, a dialog może być pomocą w usuwaniu nietolerancji, uprzedzeń, ignorancji i konfliktów. Dżahanbeglu odwołuje się do systemu poglądów sformułowanych przez Gandhiego. Z tej perspektywy powinna mieć miejsce próba „usłyszenia siebie nawzajem” tak, żeby możliwe było porozumienie ponad różnicami, które nas dzielą. „Dialog pomiędzy cywilizacjami”, który należy interpretować jako „proces słuchania i uczenia się” cywilizacji jednych od drugich, opiera się na poszukiwaniu Prawdy. Globalna wioska – mówi Dżahanbeglu – nie jest światem przemówień i monologów, jest światem, w którym się słucha i uczy, światem dialogu. „Dialog pomiędzy cywilizacjami” musi zmierzać do osiągnięcia wyższych celów – tolerancji, pokoju i niestosowania przemocy.” Wiara w możliwość tego dialogu daje nadzieję na życie w świecie, w którym powstają nowe więzi pomiędzy narodami, kulturami, a przede wszystkim, pomiędzy ludźmi. Według Gandhiego polega to na zaniechaniu woli władzy i jej wyłączności na rzecz zasady „uniwersalności”. Uniwersalizm nie polega jednak na ujednoliceniu kultur, nie może też stać się środkiem, czy pretekstem do narzucania cywilizacji, do cywilizatorstwa. Dialog ma wydobyć te cechy wspólne wszystkim cywilizacjom, które stanowią o naszym człowieczeństwie – wartości niezależnej od jakichkolwiek podziałów.  

„Jeżeli globalna, demokratyczna cywilizacja ma zaistnieć i przetrwać, musimy poszukiwać rozwiązań zaniechania przemocy zamiast wojny i wszelkich innych form opresji, zarówno jednostkowej, jak i na poziomie państwowym”. Chodzi o to, że nie można znajdować uzasadnienia przemocy w przezwyciężaniu niesprawiedliwości, w przeciwstawianiu się prześladowaniu, i w zapewnianiu bezpieczeństwa. Dżahanbeglu mówi o potrzebie odnowienia gandhystowskiej rezygnacji ze stosowania przemocy i wprowadzeniu jej zasad do polityki, ekonomii i nauki. „Jest naszym obowiązkiem zapewnienie tego, że polityczna, ekonomiczna i kulturowa dynamika globalizacji nie staną się przerażającymi przyczynami nierówności pomiędzy cywilizacjami oraz środkiem do uniformizacji naszego świata.” 

Nawet jeżeli nie potrafimy w pełni zaakceptować idei Gandhiego o całkowitym odrzuceniu przemocy, możemy nauczyć się lepiej pojmować konsekwencje, jakie przemoc ze sobą niesie oraz próbować zmierzać do osiągnięcia niezbrojnego, międzynarodowego procesu pokojowego, który służyłby rozwiązywaniu konfliktów nie odwołując się do działań militarnych.                              

Wydarzenia z 11 września pokazały jak okropną formę może przyjąć przemoc łatwo dostępna fanatykom na całym świecie. Niemniej reakcja na to zdarzenie pokazała w jak okropny sposób może dojść do legitymizacji przemocy posuwającej się aż do agresji na inne państwa. Dżahanbeglu pyta: „Czy te potworne wydarzenia mogą stworzyć możliwość dialogu pomiędzy islamem a zachodem? Czego Islam i Zachód mogą się od siebie nauczyć? Tym, którzy wskazują przede wszystkim na różnice pomiędzy cywilizacją zachodnią a cywilizacją islamską, chcę przytoczyć słowa Mohammada Iqbala:

Najniezwyklejszym zjawiskiem współczesnej historii jest olbrzymia prędkość, z jaką świat islamu zbliża się do intelektualnych wartości świata zachodniego. Nie ma w tym nic złego, ponieważ w sferze intelektualnej kultura europejska jest jedynie dalszym rozwinięciem niektórych spośród najważniejszych stadiów kultury islamskiej.

Nie zapominajmy, że Islam i Zachód wiele sobie nawzajem zawdzięczają oraz dzielą wspólne dziedzictwo. Trudno byłoby uwierzyć w to, że Zachód niczego nie mógłby się nauczyć od cywilizacji, która miała tak wielki wpływ na świat i, w której co piąty człowiek odnajduje swój sens.”      

Konieczny jest dialog pomiędzy Islamem i Zachodem, i to teraz, a nie w momencie, kiedy już nie będzie możliwy. Teraz jest najlepszy moment, mówi Dżahanbeglu. Szczególnie teraz, kiedy świat stał się tak niebezpieczny i niepewny. Wymaga to innego podejścia niż poprzez siłę militarną lub przemoc polityczną. Musi to być podejście, które polega na „sile dyskusji, pojmowaniu złożoności, pokorze oraz umiłowaniu prawdy.”   

Choć nie tak łatwo przekonać się do tych słów w tej chwili, gdy Ramin Dżahabeglu głoszący zasadę non-violence, dialogu i demokratyzacji, bez żadnego oficjalnie postawionego oskarżenia przebywa w najcięższym z irańskich więzień, bezprawnie i bez możliwości widzenia z adwokatem.

[1] por. R. Dżahanbeglu „Globalization and Dialogue of Cultures.” Tekst ten został przedstawiony przez dr Ramina Dżahanbeglu na konferencji w Rio we wrześniu 2002 roku. Wszystkie cytaty pochodzą z tego artykułu

Komentarze

Dodaj nowy Szukaj

Amokaczi  - ???   |2007-12-17 15:00:42 Jak mozna sie uczyc od turbaniarzy, ktorzy zatrzymali sie napograniczu sredniowiecza, a renesansu.... Nie badzmy smieszni. To ich kultura staje sie dla mldego arabskiego pokolenia coraz mniej atrakcyjna. I to co widzialem 11 wrzesnia bylo krzykiem rozpaczy tonacej kultury i jej wypranych ideologicznie ludzi. O jakiej tu nauce mowa. MY latamy na kasizyc, a ONI dalej nie wiedza jak wyglada mahomet... poprostu zalosne.

Anonimowy  - re: ???   |2009-04-06 14:05:34 Amokaczi napisał: Jak mozna sie uczyc od turbaniarzy, ktorzy zatrzymali sie napograniczu sredniowiecza, a renesansu.... Nie badzmy smieszni. To ich kultura staje sie dla mldego arabskiego pokolenia coraz mniej atrakcyjna. I to co widzialem 11 wrzesnia bylo krzykiem rozpaczy tonacej kultury i jej wypranych ideologicznie ludzi. O jakiej tu nauce mowa. MY latamy na kasizyc, a ONI dalej nie wiedza jak wyglada mahomet... poprostu zalosne. No, a niektórzy krytykują innych nie potrafiąc samej pisac po polsku

Napisz komentarz
Nick:
E-mail:	nie powiadamiajpowiadom
Strona www:
Tytuł:
UBBCode:	-kolor-jasnoniebieskiczarnyniebieskifuksjaszaryzielonyjasnozielonybordowygranatowyoliwkowyfioletowyczerwonysrebrnyturkusowybiałyżółty -rozmiar-malutkimałyśrednidużyogromny
	Proszę wpisać kod antyspamowy widoczny na obrazku.

Powered by !JoomlaComment 3.26

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."